فن ضد انفجار

فن یا هواکش برای تهویه و بهبود کیفیت هوا در شرکت‌ها، کارخانه‌ها و حتی منازل کاربرد زیادی دارد. مخازن نفت و گاز، معادن و محیط‌های مشابه هم به تهویه نیاز دارند، اما چون در این مکان‌ها احتمال وجود گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال هست، استفاده از فن معمولی می‌تواند خطرساز باشد. به همین دلیل در این محیط‌ها از فن ضد انفجار، یکی از اقلام دسته تهویه ضد انفجار و از تجهیزات ضد انفجار، استفاده می‌شود تا خطر آتش‌سوزی و خسارت‌های جانی و مالی کاهش یابد.

معرفی فن صنعتی و فن ضد انفجار

فن صنعتی

فن صنعتی هوای آلوده محیط‌های سربسته مانند سالن‌های تولید و کارگاه‌ها را به بیرون هدایت می‌کند و هوای تازه را جایگزین آن می‌کند. این فن‌ها برای محیط‌های عادی طراحی شده‌اند؛ یعنی جاهایی که در هوای آن‌ها گاز یا گردوغبار قابل اشتعال وجود ندارد. فن‌های صنعتی موجود در شاپ صنعت معمولاً درجه حفاظت IP55 دارند که آن‌ها را در برابر گردوغبار و پاشش آب مقاوم می‌کند، اما این درجه حفاظت به معنای ضد انفجار بودن نیست.

فن ضد انفجار

فن ضد انفجار برای محیط‌های پرخطر مانند انبارهای کاغذ و رنگ، پالایشگاه‌ها و سایت‌های نفت و گاز طراحی شده است. تفاوت اصلی آن با فن صنعتی در موتور و بدنه است: موتور فن ضد انفجار از نوع ضد جرقه (Ex) است و بدنه‌ای مقاوم و آب‌بندی‌شده دارد تا جرقه یا گرمای ناشی از کار موتور به محیط قابل اشتعال نرسد. این فن‌ها با گواهی ضد انفجار عرضه می‌شوند و برای مناطق خطر مشخصی تأیید شده‌اند؛ گواهی و منطقه مجاز هر مدل در صفحه محصول درج شده است.

جدول زیر تفاوت فن صنعتی و فن ضد انفجار را به‌طور خلاصه نشان می‌دهد:

کاربرد فن ضد انفجار

فن ضد انفجار در هر محیطی که احتمال تجمع گاز، بخار یا ذرات قابل اشتعال در آن وجود دارد به کار می‌رود؛ از جمله:

• کارخانه‌های پتروشیمی و نیروگاه‌های هسته‌ای
• پالایشگاه‌ها و معادن
• مخازن نفت و گاز
• سکوهای نفتی و ایستگاه‌های CNG
• آزمایشگاه‌های تولید الکل دارویی
• انبارهای کاغذ و رنگ و سایر محیط‌های صنعتی پرخطر

انواع فن ضد انفجار بر اساس فاز

فن ضد انفجار تک‌فاز

فن ضد انفجار تک‌فاز با برق ۲۲۰ ولت کار می‌کند و راه‌اندازی ساده‌ای دارد. این فن در محیط‌های نفت و گاز و جایگاه‌های سوخت زیاد استفاده می‌شود. الکتروموتور تک‌فاز در مقایسه با سه‌فاز معمولاً بزرگ‌تر و سنگین‌تر است و طراحی متفاوتی دارد؛ به همین دلیل قیمت فن ضد انفجار تک‌فاز کمی بیشتر از مدل سه‌فاز است. این فن‌ها بیشتر برای فضاهای کوچک و متوسط مانند کارگاه و انبار مناسب‌اند.

فن ضد انفجار سه‌فاز

فن ضد انفجار سه‌فاز موتور برقی ضد جرقه تقویت‌شده دارد که با ولتاژهای ۴۰۰، ۴۴۰ و ۶۹۰ ولت و فرکانس ۵۰ هرتز کار می‌کند و برای فضاهای بسته‌ای که خطر تجمع گاز و بخار مواد شیمیایی دارند توصیه می‌شود. الکتروموتور سه‌فاز سبک‌تر و کوچک‌تر است، به همین دلیل قیمت این مدل مناسب‌تر است. فن سه‌فاز برای فضاهای بزرگ مانند کارخانه و پالایشگاه مناسب است، کنترل دور آن با اینورتر ساده‌تر است و برای راه‌اندازی به برق صنعتی و تابلو برق نیاز دارد.

در جدول زیر، فن ضد انفجار تک‌فاز و سه‌فاز را با هم مقایسه کرده‌ایم:

جنس پره در فن‌های ضد انفجار معمولاً آلومینیوم، استنلس استیل یا پلی‌آمید است. در محیط‌های اسیدی بیشتر از پره‌های پلی‌آمید و استنلس استیل استفاده می‌شود.

انواع فن ضد انفجار بر اساس محل نصب

فن ضد انفجار دیواری

فن ضد انفجار دیواری در دمای ۴۰- تا ۵۵+ درجه سانتی‌گراد کار می‌کند. این فن برای محیط‌های دارای گازها و بخارات شیمیایی ساخته شده، در برابر زنگ‌زدگی و گردوغبار مقاوم است؛ منطقه خطر مجاز آن را در صفحه محصول بررسی کنید.

فن ضد انفجار پرتابل

فن ضد انفجار پرتابل قابل حمل است و به‌راحتی در محیط‌های خطرناک جابه‌جا می‌شود. این فن در دمای ۲۰- تا ۴۰+ درجه کار می‌کند، برای مناطق خطر طبقه‌بندی‌شده ساخته می‌شود. فن‌های پرتابل در دو نوع تک‌فاز و سه‌فاز، با توان‌های مختلف عرضه می‌شوند؛ نوع حفاظت و گواهی هر مدل را در صفحه محصول ببینید.

فن ضد انفجار کانالی

فن ضد انفجار کانالی همراه با سیستم کانال‌کشی کار می‌کند؛ ابتدا مسیر کانال متناسب با نیاز سالن یا محیط اجرا می‌شود و فن در ابتدای مسیر قرار می‌گیرد تا هوای حاوی گاز و ذرات قابل انفجار را به شکل ایمن از محیط خارج کند.

اجزای فن ضد انفجار

• قاب: محافظ و نگه‌دارنده پروانه است و در کاربردهای صنعتی معمولاً از ورق آهن یا استیل ساخته می‌شود.
• پروانه: مهم‌ترین بخش در جابه‌جایی هواست. پروانه‌ها معمولاً در قطرهای ۴۰، ۵۰، ۶۰، ۷۰ و ۸۰ سانتی‌متر و از جنس پلی‌آمید، آلومینیوم یا استنلس استیل ساخته می‌شوند.
• موتور ضد انفجار: موتور ضد جرقه به‌صورت تک‌فاز یا سه‌فاز، با توان‌های مختلف و دور ۱۴۰۰ یا ۳۰۰۰ دور در دقیقه ساخته می‌شود. محفظه ضد آب و حفاظت بالای موتور، ایمنی فن را افزایش می‌دهد.

قیمت فن ضد انفجار

فن ضد انفجار به دلیل موتور ضد جرقه، بدنه مقاوم و گواهی‌های لازم، از فن صنعتی گران‌تر است. قیمت هر مدل به فاز موتور، توان، قطر پروانه، نوع نصب و برند بستگی دارد. هنگام خرید، بیش از قیمت به کیفیت ساخت و معتبر بودن گواهی‌ها توجه کنید. قیمت هر محصول در صفحه همان محصول درج شده یا به‌صورت استعلامی اعلام می‌شود؛ برای دریافت قیمت روز و پیش‌فاکتور با کارشناسان شاپ صنعت تماس بگیرید.

خرید فن ضد انفجار

پیش از خرید فن ضد انفجار، منطقه خطر محل نصب (ZONE گازی یا گردوغباری)، نوع حفاظت مورد نیاز، نوع برق در دسترس (تک‌فاز یا سه‌فاز)، اندازه فضا و نوع نصب (دیواری، کانالی یا پرتابل) را مشخص کنید. برای محیط‌های اسیدی، پره پلی‌آمید یا استنلس استیل انتخاب مطمئن‌تری است.

فن ضد انفجار موجود در این دسته از شاپ صنعت بدنه آلومینیومی، درجه حفاظت IP65، حفاظت EX d، گروه گازی IIB و گواهی ATEX دارد، برای Zone 1 مناسب است و در ابعاد ۳۵×۳۵ و ۷۰×۷۰ عرضه می‌شود. برای تهویه و سرمایش کامل محیط‌های پرخطر، دسته کولر گازی ضد انفجار را هم ببینید و برای روشنایی و برق‌رسانی ایمن همان محیط، سری به دسته‌های چراغ ضد انفجار و باکس و تابلو ضد انفجار بزنید. اگر در انتخاب مدل مناسب تردید دارید، نیاز پروژه خود را با کارشناسان ما در میان بگذارید و از مشاوره رایگان شاپ صنعت استفاده کنید.

سوالات متداول شما درباره فن ضد انفجار

تفاوت فن ضد انفجار با فن صنعتی چیست؟

فن ضد انفجار موتور ضد جرقه، بدنه آب‌بندی‌شده و گواهی‌هایی مانند ATEX دارد و برای محیط‌های دارای گاز یا گردوغبار قابل اشتعال ساخته شده است؛ فن صنعتی چنین حفاظتی ندارد و فقط برای محیط‌های عادی مناسب است.

فن ضد انفجار تک‌فاز بخرم یا سه‌فاز؟

اگر فقط برق ۲۲۰ ولت در دسترس است و فضا کوچک یا متوسط است، مدل تک‌فاز مناسب است. برای فضاهای بزرگ صنعتی که برق سه‌فاز دارند، فن سه‌فاز انتخاب اقتصادی‌تر و پایدارتری است.

فن ضد انفجار برای کدام مناطق خطر مناسب است؟

فن ضد انفجار موجود در این دسته برای Zone 1 و گروه گازی IIB با حفاظت EX d و گواهی ATEX عرضه می‌شود. منطقه و گروه گازی دقیق را حتماً در مشخصات هر محصول بررسی کنید یا از کارشناسان ما بپرسید.

جنس پره فن ضد انفجار چه اهمیتی دارد؟

جنس پره روی دوام فن در محیط کار اثر دارد. در محیط‌های اسیدی و خورنده، پره‌های پلی‌آمید و استنلس استیل عمر بیشتری دارند.

با انواع دیگر فن ضد انفجار آشنا شوید

فن ضد انفجار اگزاست

در محیط‌هایی که ذرات قابل اشتعال زیادی در هوا پراکنده است، فن اگزاست ضد انفجار هوا را تخلیه و تهویه می‌کند. این فن برخلاف فن آکسیال فشار بالا و سرعت جریان کم دارد، همه قطعات متحرک آن داخل محفظه قرار گرفته‌اند و با کانال‌های بلندتر عملکرد بهتری دارد، هرچند صدای بیشتری تولید می‌کند.

فن ضد انفجار آکسیال

در فن آکسیال هوا موازی با محور پره‌ها کشیده و در همان جهت رانده می‌شود. این فن پره‌های کمتر اما بلندتری دارد، حجم زیادی هوا را با فشار کم و صدای کم جابه‌جا می‌کند، مصرف انرژی کمتری دارد و در دمای ۱۰- تا ۴۰+ درجه در آزمایشگاه‌ها، کارخانه‌ها و اتاق‌های باتری کاربرد دارد.

فن ضد انفجار پرتابل

فن پرتابل قابل حمل است و برای تهویه موقت یا جابه‌جایی بین نقاط مختلف یک سایت پرخطر مناسب است. این فن در دو نوع تک‌فاز و سه‌فاز عرضه می‌شود و مشخصات حفاظتی آن در صفحه محصول آمده است.