در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی و سایر محیطهای صنعتی حساس، انتخاب تجهیزات ایمن و استاندارد اهمیت بسیار زیادی دارد. یکی از مهمترین تجهیزاتی که نقش مستقیم در ایمنی سیستم برق صنعتی دارد، گلند کابل است. اما هنگام خرید گلند ضد انفجار معمولاً با عباراتی مانند IP66، IP67، Ex d، Ex e و ATEX مواجه میشویم که برای بسیاری از کاربران سؤالبرانگیز است.
استانداردهای IP و EX در گلندها مشخص میکنند که یک گلند تا چه میزان در برابر نفوذ آب، گردوغبار، جرقه و انفجار مقاوم است و آیا برای استفاده در محیطهای خطرناک مناسب است یا خیر.
در این مقاله از شرکت توسعه قدرت اسپادان بهصورت کامل بررسی میکنیم که استاندارد IP و EX چیست، چه تفاوتی با یکدیگر دارند و هنگام انتخاب گلند ضد انفجار باید به چه نکاتی توجه کنید.
گلند ضد انفجار چیست؟
گلند ضد انفجار قطعهای است که برای اتصال ایمن کابل به تجهیزات الکتریکی در محیطهای خطرناک استفاده میشود. این گلندها علاوه بر نگهداری و آببندی کابل، از انتشار جرقه یا شعله به محیط بیرون جلوگیری میکنند.
گلندهای ضد انفجار معمولاً در محیطهایی کاربرد دارند که احتمال حضور گاز، بخار یا گردوغبار قابل اشتعال وجود دارد؛ مانند:
- پالایشگاهها
- پتروشیمیها
- صنایع نفت و گاز
- کارخانههای شیمیایی
- معادن
- نیروگاهها
در چنین محیطهایی استفاده از تجهیزات دارای استاندارد EX و IP الزامی است.
استاندارد IP چیست؟
IP مخفف عبارت Ingress Protection به معنی “درجه حفاظت در برابر نفوذ” است. این استاندارد میزان مقاومت تجهیزات الکتریکی در برابر نفوذ گردوغبار و آب را مشخص میکند.
استاندارد IP توسط IEC تعریف شده و معمولاً بهصورت IP65، IP66 یا IP67 نمایش داده میشود.
مفهوم اعداد در استاندارد IP
در کد IP دو عدد وجود دارد:
IP66
عدد اول نشاندهنده میزان مقاومت در برابر اجسام جامد و گردوغبار است.
عدد دوم میزان مقاومت در برابر نفوذ آب را مشخص میکند.
عدد اول در استاندارد IP (محافظت در برابر گردوغبار)
در گلندهای صنعتی معمولاً IP6X استفاده میشود که به معنی مقاومت کامل در برابر نفوذ گردوغبار است.
عدد دوم در استاندارد IP (محافظت در برابر آب)
رایجترین استانداردهای IP در گلند ضد انفجار
IP65
مقاوم در برابر گردوغبار و پاشش آب.
مناسب محیطهای صنعتی نیمهسنگین.
IP66
مقاوم در برابر فشار شدید آب و گردوغبار.
یکی از رایجترین استانداردها در تجهیزات ضد انفجار.
IP67
قابلیت تحمل غوطهوری موقت در آب.
مناسب محیطهای بسیار مرطوب و شرایط سخت صنعتی.
استاندارد EX چیست؟
EX مخفف Explosion Proof یا تجهیزات ضد انفجار است. این استاندارد مشخص میکند که تجهیزات الکتریکی برای استفاده در محیطهای مستعد انفجار طراحی شدهاند.
استاندارد EX نشان میدهد که تجهیز میتواند:
- از ایجاد جرقه جلوگیری کند
- انفجار داخلی را مهار کند
- مانع انتشار شعله به محیط شود
- در محیطهای دارای گاز یا گردوغبار قابل اشتعال ایمن عمل کند
محیطهای نیازمند استاندارد EX
استفاده از تجهیزات دارای استاندارد EX در محیطهای زیر ضروری است:
- پالایشگاه نفت
- ایستگاه گاز
- پتروشیمی
- صنایع رنگ و رزین
- صنایع دارویی
- معادن
- مخازن سوخت
در این محیطها حتی یک جرقه کوچک میتواند منجر به انفجار شدید شود.
انواع استاندارد EX در گلندها
Ex d
این نوع حفاظت به معنی Flameproof یا ضد شعله است.
در این ساختار، اگر انفجار داخلی رخ دهد، بدنه تجهیز مانع خروج شعله و انتقال انفجار به محیط میشود.
گلندهای Ex d در محیطهای بسیار خطرناک استفاده میشوند.
Ex e
به معنی Increased Safety یا ایمنی افزوده است.
در این نوع طراحی تلاش میشود از ایجاد جرقه، دمای بالا و اتصالات خطرناک جلوگیری شود.
Ex ia / Ex ib
مربوط به سیستمهای Intrinsic Safety است و بیشتر در تجهیزات ابزار دقیق کاربرد دارد.
تفاوت استاندارد IP و EX
بسیاری از افراد تصور میکنند IP و EX یک مفهوم مشترک هستند، در حالی که این دو استاندارد کاربردهای متفاوتی دارند.
بهعبارت ساده:
- IP درباره نفوذ آب و گردوغبار صحبت میکند.
- EX درباره ایمنی در محیطهای انفجاری است.
یک گلند ممکن است IP67 باشد اما ضد انفجار نباشد. بنابراین برای محیطهای Hazardous تنها داشتن IP کافی نیست.
چرا گلند ضد انفجار باید هم IP و هم EX داشته باشد؟
در صنایع حساس، تجهیزات باید هم در برابر شرایط محیطی مقاوم باشند و هم ایمنی انفجاری داشته باشند.
مثلاً در پالایشگاه:
- رطوبت وجود دارد
- گردوغبار وجود دارد
- گاز قابل اشتعال وجود دارد
بنابراین گلند باید:
- ضد آب باشد
- ضد گردوغبار باشد
- ضد انفجار باشد
به همین دلیل گلندهای صنعتی حرفهای معمولاً دارای استانداردهایی مانند:
IP66 / Ex d
هستند.
استاندارد ATEX و IECEx چیست؟
ATEX
استاندارد اروپایی تجهیزات ضد انفجار است و نشان میدهد تجهیز برای محیطهای خطرناک تأیید شده است.
IECEx
استاندارد بینالمللی تجهیزات ضد انفجار است و در بسیاری از پروژههای نفت و گاز استفاده میشود.
وجود این گواهینامهها در گلند ضد انفجار نشاندهنده کیفیت و ایمنی بالای محصول است.
نکات مهم هنگام انتخاب گلند ضد انفجار
- بررسی محیط نصب
ابتدا باید مشخص شود محیط:
- مرطوب است یا خشک
- دارای گاز انفجاری است یا خیر
- Zone 1 یا Zone 2 است
- توجه به نوع کابل
برای کابلهای آرموردار باید از گلند آرموردار ضد انفجار استفاده شود.
- انتخاب درجه IP مناسب
در محیطهای صنعتی سنگین معمولاً IP66 یا IP67 توصیه میشود.
- بررسی استاندارد EX
حتماً نوع حفاظت Ex d یا Ex e متناسب با پروژه انتخاب شود.
- خرید از تولیدکننده معتبر
استفاده از گلند غیراستاندارد میتواند منجر به یکی از موارد زیر شود:
- انفجار
- آتشسوزی
- آسیب به تجهیزات
- توقف خط تولید
مزایای استفاده از گلند استاندارد ضد انفجار
استفاده از گلندهای دارای استاندارد IP و EX مزایای زیادی دارد:
- افزایش ایمنی صنعتی
- جلوگیری از نشت گاز
- جلوگیری از نفوذ آب و گردوغبار
- افزایش عمر تجهیزات
- کاهش هزینه تعمیرات
- جلوگیری از توقف پروژه
- رعایت الزامات ایمنی پروژههای نفت و گاز
جمعبندی استاندارد EX و IP گلندها
استانداردهای IP و EX دو فاکتور بسیار مهم در انتخاب گلند صنعتی هستند. استاندارد IP میزان مقاومت گلند در برابر آب و گردوغبار را مشخص میکند، در حالی که استاندارد EX مربوط به ایمنی در محیطهای انفجاری است.
در پروژههای نفت، گاز، پتروشیمی و صنایع حساس، استفاده از گلند ضد انفجار دارای استاندارد معتبر نهتنها یک انتخاب حرفهای، بلکه یک الزام ایمنی است.
انتخاب صحیح گلند میتواند از خسارتهای مالی و جانی سنگین جلوگیری کرده و امنیت تجهیزات و نیروی انسانی را تضمین کند.
خرید گلند و تجهیزات ضد انفجار استاندارد از توسعه قدرت اسپادان
اگر بهدنبال خرید گلند ضد انفجار استاندارد با کیفیت صنعتی و تأییدیههای معتبر هستید، توسعه قدرت اسپادان بهعنوان تولیدکننده تخصصی تجهیزات ضد انفجار، آماده تأمین انواع:
- گلند ضد انفجار
- گلند آرموردار
- باکس ضد انفجار
- تابلو ضد انفجار
- چراغ و پروژکتور ضد انفجار
- ترمینال باکس ضد انفجار
- اتصالات و تجهیزات Ex
برای پروژههای نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاهی و صنعتی است.
همین امروز با کارشناسان توسعه قدرت اسپادان تماس بگیرید و با استفاده از تجهیزات استاندارد و ایمن، امنیت پروژههای صنعتی خود را تضمین کنید.