تجهیزات ضد انفجار

اغلب انسان ها از زمان های گذشته تا به امروز از بروز حوادث هولناک و کشنده از قبیل انفجار، آتش سوزی و … ترس و واهمه بسیاری داشتند؛ چرا که خسارات و خطرات جانی و مالی متعددی را به دنبال دارد.

به همین دلیل هم امروزه ابزار ها و تجهیزات بسیاری به واسطه پیشرفت علم و فناوری تولید و عرضه شدند که نقش عظیمی در کاهش این قبیل از خطرات به دنبال داشته است.
لازم به ذکر است که دقت در انتخاب و خرید تجهیزات ضد انفجار جهت جلوگیری از بروز خطرات ناشی از آتش سوزی و انفجار الزامی می باشد.

تجهیزات ضد انفجار

فهرست مطالب

تجهیزات ضد انفجار چیست؟

همواره در مکان های بسیاری از وسایل و ابزار های برقی استفاده می شود.
 اما برخی از مناطق خطیر هستند و اگر از وسایل برقی معمولی استفاده کنیم امکان دارد که با خسارات جانی و مالی متعددی مواجه شویم و به همین دلیل هم تجهیزات برقی ضد انفجار تولید و عرضه شدند و بدیهی است که این گروه از ابزار ها در برابر گرد و غبار، نفوذ آب و سایر مایعات و از همه مهم تر در مقابل انفجارات و آتش سوزی ها مقاومت خوبی را از خود نشان می دهد و ما در مکان های خطرناک از قبیل مخازن نفت و گاز، پتروشیمی ها، معادن، پمپ بنزین، سکو های CNG  و … از تجهیزات ضد انفجار بهره می بریم.

تجهیزات ضد انفجار ex در چه مناطقی کاربرد دارد؟

  • کارخانه های پتروشیمی و هسته ای
  • پالایشگاه ها و معادن
  • مخازن نفت و گاز
  • سکو های نفتی
  • پمپ بنزین و ایستگاه های CNG
  • آزمایشگاه های ساخت الکل های دارویی
  • انبار های کاغذ و رنگ
  • کار خانه ها و بسیاری از محیط های صنعتی

در ادامه برای آشنایی بیشتر با تجهیزات ضد انفجار به طبقه بندی مناطق خطر و گروه گازی و انواع حفاظت ها اشاره می کنیم:

طبقه بندی مناطق خطرناک

طبقه بندی مناطق خطرناک

حتما تا به حال شما هم بر روی تجهیزات ضد انفجار با اصلاح و عبارت های گوناگون اعم از ZONE 0, ZONE 1, ZONE 2  و … مواجه شدید اما در اغلب مواقع افرادی از معنا و مفهوم آن آگاهی کامل را ندارند، به همین دلیل هم ما قصد داریم که شما را با عبارات بیشتر آشنا کنیم.

فضاهای مستعد خطر، مطابق ماده شماره 500 آیین نامه ملی برق کشور آمریکا N.E.C به سه CLass طبقه بندی می شوند.

Class I :مکان هایی هستند که در آن ها گازها یا بخار های قابل اشتعال به طور معمول وجود دارند و یا ممکن است به وجود بیایند.

Class II :مکان هایی هستند که در آن ها غبارهای قابل اشتعال مانند غبارهای برخی از فلزات، غلات، ذغال و نظایر آن ها به طور طبیعی وجود دارند یا ممکن است به وجود بیایند.

Class III :مکان هایی هستند که در آن ها فیبر ها و تارهای اشتعال وجود دارند و یا ممکن است به وجود بیاید.

آیین نامه N.E.C هر کلاس را به DIVISON تقسیم کرده است.

در I Division I  Class احتمال وجود گازها و غبار های قابل اشتعال در شرایط عادی وجود دارد.

در Division II  Class I فقط در شرایط غیر عادی ممکن است گازها یا غبار های قابل اشتعال به وجود بیاید.

طبقه بندی فضاهای عملیاتی مستعد خطر بر اساس استاندارد IEC:

طبقه بندی مناطق مستعد خطر حاوی گازها:

مطابق استاندارد IEC 60079-10 مناطق مستعد خطر به سه ZONE تقسیم بندی می شوند:

ZONE 0: محیطی است که در آن آمیزه ای از گاز و یا جو قابل انفجار یا به صورت دائمی و یا برای مدت طولانی حضور داشته باشد. که این مدت را بیش تر از 1000 ساعت در سال را تخمین زده اند.

ZONE 1:  محیطی است که در آن تحت شرایط عادی، امکان دارد که در آن آمیزه ای از گاز و جو قابل انفجار پدید آید.

که این مدت را در حدود 10-1000 ساعت در سال تخمین زده اند.

ZONE 2: محیطی است که در آن در شرایط عادی، مخلوطی از گاز یا هوای قابل انفجار در آن وجود ندارد ویا اگر احتمالاً پدید آمد مدت آن کوتاه خواهد بود. که این مدت زمان بین 1-10 ساعت در سال می باشد.

طبقه بندی مناطق مستعد خطر حاوی غبارات و فیبرهای آتش گیر:

در مورد غبارات و بنا به استاندارد IEC61241-3  باز هم به مانند گازها، سه منطقه ی مستعد خطر به نام های ZONE 20 ZONE 21, ZONE 22 ,  تعریف شده است:

Zone20: منطقه ای است که در آن شرایط عملیاتی نرمال، غبارات قابل انفجار، به صورت توده ای ابری یا به کرات وجود دارد و مقدار و غلظت ان ها به نحوی است که قابلیت انفجار و اشتعال در هنگام ترکیب با هوا را دارد.

Zone21: منطقه ای است که در آن شرایط نرمال عملیاتی ممکن است توده ی غبار ابر مانند قابل انفجار به مقدار کافی برای ترکیب با هوا و ایجاد یک ترکیب غبار هوای قابل انفجار بوجود اید .این منطقه نظیر zone1 در محیط های مستعد خطر گاز یا بخارات قابل اشتعال است.

Zone22: منطقه ای است که در شرایط نرمال عملیاتی ممکن است به ندرت توده های ابری غبارات قابل انفجار به وجود آید و به مدت کوتاهی ادامه داشته باشند و یا در شرایط غیر نرمال عملیاتی تجمعی از لایه های غبارات قابل انفجار به وجود آیند که در صورت ترکیب با هوا تبدیل به غبار مستعد انفجار شود، این منطقه  می تواند در اطراف دستگاه هایی که در اثر عملیات به دور خود غبار مواد عملیات را در فضای وسیعی پراکنده می کنند به وجود آید این منطقه نظیر zone2 در محیط های گازهای قابل انفجار است.

طبقه بندی گروه گازی

تجهیزات الکتریکی ضد انفجار به دو گروه کلی تقسیم می شوند:

گروه I :تجهیزات الکتریکی برای معادن

تجهیزات الکتریکی گروهII:تجهیزات الکتریکی برای سایر مناطق خطر ناک.

تجهیزات الکتریکی گروه II خود به گروه های IIC,IIB,IIA تقسیم می شوند. این تقسیم بندی به سطح خطرناکی گازها و غبار ها بستگی دارد؛ تجهیزات گروه IIC  برای استفاده در اغلب جو های انفجاری خطر ناک مناسب است و می تواند گروه های گازی IIA,IIB را پوشش دهد همچنین تجهیزات گروه IIB  قابلیت پوشش دهی گروه  IIAرا دارند ولی عکس این قضیه امکان پذیر نیست، که به شرح هر کدام می پردازیم :

IIA: در اغلب مواقع این دسته از گاز ها مانند اتان، متان، آمونیاک و … در عرصه های نفتی وجود دارد که برای مشتعل کردن آن ها حداقل به 190 میکروژول انرژی نیاز داریم.

IIB: این دسته از گاز ها که شامل گاز های شهری، اتیلن و … می باشند، که نسبت به دسته فوق از خطرات بیشتری برخوردار هستند.

IIC: این دسته از گاز ها توسط 20 میکروژول مشتعل می شود و از خطرناک ترین گاز ها می باشند که هر لحظه جان انسان ها را مورد تهدید قرار می دهد.

انواع حفاظت تجهیزات برقی ضد انفجار

انواع حفاظت تجهیزات برقی ضد انفجار

تجهیزات ضد انفجار EX p: تجهیزات ضد انفجار باید دارای علامت EX  باشند و از گواهینامه های لازم هم برخوردار باشند؛ لازم به ذکر است که در تجهیزات EX P  فشار داخلی آن را توسط هوا یا یک گاز خنثی دیگر نسبت به محیط بیرون بیشتر در نظر می گیرند و یا به کمک یه مکنده ضد انفجار حجم گاز را رقیق می کنند.

تجهیزات ضد انفجار EX d: در این نوع محافظت، محفظه ها به گونه ای طراحی شده اند که بدون آن که محیط اطراف خود را شعله ور ساخته و یا به آن آسیب برسانند ، برای تحمل انفجار داخلی گازها بخار های قابل اشتعالی که ممکن است به آن ها وارد شوند مقاوم باشند.

لذا نه تنها این محفظه ها باید مقاوم باشند، بلکه ضروری است که کلیه قطعات متصل شده به آن ها نظیر لولای در پوش و ورودی کابل ها به قدری محکم، مقاوم و بدون نفوذ وصل شده باشند که آن ها همان مشخصات فوق الذکر را داشته باشند. این محفظه ها در کارخانه های سازنده تا 4 برابر فشار انفجار آزمایش می شود.

تجهیزات ضد انفجار EX e:  در حفاظت نوع Ex e  یا همان ایمنی مضاعف از مواد اولیه با کیفیت برتر مخصوصا از نظر پایداری حرارتی، در ساخت دستگاه ها دقت بیشتری صورت گیرد تا از بروز حرارت اضافی یا جرقه و قوس الکتریکی در موقع عملیات عادی دستگاه پیش گیری به عمل آید؛ اغلب محفظه آن ها از جنس استنلس استیل یا GRP  می باشد و تجهیزات غیر جرقه زا از جمله ریل و ترمینال قرار می گیرد.

تجهیزات ضد انفجار EX de: بعضی از وسایل برقی نظیر سوییچ ها، رله های مکانیکی ، نرومادگی های اتصالات برقی، کنتاکتور ها و …. طبق طراحی اولیه ایجاد جرقه می کند. اما وسایل دیگری نظیر ترمینال ها باعث ایجاد جرقه نمی شود و اگر قرار باشد همه ی این وسایل که مشترکاً برای مصرف خاصی کنار هم هستند در محیط های مستعد خطر در محفظه d کنار هم قرار بگیرند، باعث افزایش حجم محفظه و در نتیجه گرانی بیش از حد سیستم خواهد شد، لذا در این گونه موارد مدارات و دستگاه ها را به دو قسمت جرقه زا و غیر جرقه زا تقسیم می کنند، تجهیزات برقی جرقه زا در داخل محفظه ی d و تجهیزات برقی غیر جرقه زا را در محفظه ی نوع e جا داده و سپس با وسایل مناسب و آب بندی های لازم به هم دیگر متصل می کنند، که در واقع یک مجموعه یک پارچه را تشکیل می دهند. این ترکیب de معروف است.

روی محفظه ضد انفجار فلزی و غیر فلزی لوازم الکتریکی ضد انفجار ازجمله محفظه های ضد انفجار و روشنایی ضد انفجار، جهت عملکرد صحیح در مناطق خطر آزمایش های متعددی طبق استاندارد انجام می گیرد که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:

آزمایش های محفظه ضد انفجار فلزی

آزمایش های محفظه ضد انفجار فلزی

آزمایش های مقاومت در مقابل ضربه : این آزمایش در مورد کلیه محصولات ضد انفجار که در محیط های مستعد خطر به کار برده می شوند، مورد استفاده قرار می گیرد که اطمینان حاصل شود که وسیله مورد نظر در محیطی که کار می کند در مقابل ضربه های احتمالی که در محیط کار به آن وارد می شود، مقاوم است. این ضربه ممکن است در اثر افتادن جسمی از بالا بر روی آن حادث شود و اگر این ضربه باعث ترک خوردگی در محفظه و یا بخش های شفاف شود، مسلما ضد انفجار بودن وسیله مزبور از بین خواهد رفت. وسایلی که برای آزمایش ضربه مورد استفاده قرار می گیرد معمولا از بغل  یا از بالا به جسم در شرایط دمایی 20 درجه سانتیگراد و مقادیر 0.14 ژول تا  20 ژول ضربه وارد می شود.

آزمایش درجه حفاظت در مقابل اجسام، ذرات و مایعات به داخل محفظه: درجه حفاظت بدنه ها و محفظه ها به صورت IP نوشته شده  و با دو عدد یک رقمی مشخص می گردد که عدد اول نشان دهنده درجه حفاظت دستگاه در برابر تماس یا برخورد اجسام و ذرات می باشد که می تواند بین صفر تا 6 باشد و عدد دوم نشان دهنده درجه حفاظت دستگاه در برابر نفوذ مایعات می باشد و بین صفر تا 8 می باشد.این آزمایش توسط محفظه های آزمایش IP به وسیله آب ،باد ،هوای فشرده و گرد و غبار انجام می گیرد.

آزمایش های محفظه ضد انفجار غیر فلزی

آزمایش های پایداری در مقابل حرارت و رطوبت

 در این آزمایش محفظه ضد انفجار به مدت 4هفته در شرایط رطوبت نسبی (90%) و دمای بالاتر از ماکزیمم درجه حرارت سرویس دستگاه قرار می گیرد.

آزمایش های پایداری در مقابل سرما

 در این آزمایش محفظه به مدت 24 ساعت در درجه حرارتی کمتر از مینیمم درجه حرارت سرویس دستگاه قرار می گیرد که به طور معمول -25 درجه سانتیگراد می باشد.

آزمایش های پایداری در مقابل تابش اشعه فرابنفش

 در این آزمایش محفظه ضد انفجار در دستگاه پیشرفته ای در معرض تابش اشعه نورهای فرابنفش قرار می گیرد تا اطمینان حاصل شود مقاومت لازم را دارد و به مرور زمان پوسیده نمی شود.

اکنون به معرفی انواع تجهیزات ضد انفجار می پردازیم:

روشنایی ضد انفجار

روشنایی ضد انفجار

روشنایی و نور از جمله مسائل بسیار مهم و پر رنگ در زندگی همگان می باشد و در صورت نبود آن، مشکلات متعددی پدید می آید.

اما همیشه موضوع به این نقطه ختم نمی شود؛ چرا که مکان های خطرناک هم به روشنایی احتیاج دارند و به منظور جلوگیری از بروز حوادث مهلک، بهتر است که از روشنایی های ضد انفجار که شامل چراغ قوه ضد انفجار، چراغ آویز، پروژکتور، مهتابی و … می باشد استفاده کنیم.

محفظه ضد انفجار

محفظه ضد انفجار

محفظه ضد انفجار که استفاده از آن در محیط های خطرناک و اضطراری، امری مهم و غیر قابل اجنتناب است از تنوع بسیاری برخوردار هستند.

 محفظه های ضد انفجار شامل جانکشن باکس ضد انفجار، جعبه تقسیم، سوکت پلاگ ضد انفجار، کلید ضد انفجار، تابلو ضد انفجار، تلفن ضد انفجار، فن ضد انفجار، روشنایی ضد انفجار و… می باشد.

لازم به ذکر است که عدم استفاده از آن ها می تواند مشکلات متعددی را پدید آورد.

اتصالات ضد انفجار

اتصالات ضد انفجار

در محفظه های ضد انفجار جهت آب بندی و جلوگیری از تجمع گرد و غبار، ورودی و خروجی کابل و سیم ها توسط اتصالات از جمله گلند ضد انفجار و یا درپوش ضد انفجار مهروموم می شود و همچنین مانع از آسیب به روکش کابل و سیم می شود؛ درصورتی که ورودی یا خروجی محفظه ضد انفجار متناسب با سایز گلند نباشد از سایر اتصالات مانند آداپتور و تبدیل ضد انفجار نیز استفاده می گردد.

قیمت تجهیزات ضد انفجار

بدیهی است که شما در هنگام خرید و تهیه تجهیزات ضد انفجار به قیمت آن دقت و توجه بسیاری داشته باشید، اما بهتر است بدانید که کیفیت محصولات ضد انفجار امری مهم و حساس می باشد و کوچکترین اشتباهی منجر به بروز خسارات جانی و مالی متعدد می شود؛ پس بهتر است دقت خود را در کیفیت، گواهی نامه ها، میزان حفاظت محصولات و … صرف کنید تا بتوانید محصولی مرغوب و مجهز را تهیه کنید.

کلام آخر

شما عزیزان به منظور کسب اطلاعات بیشتر و همچنین آشنایی بیشتر با  مطالب تخصصی تجهیزات ضد انفجار کافی است که به آدرس [email protected] ایمیل ارسال نمایید یا با کارشناس فنی داخلی 2 تماس حاصل فرمایید تا پاسخ گوی سوالات فنی شما باشند.


سوالات متداول

در صورتی که از تجهیزات ضد انفجار استفاده نکنیم چه اتفاقی رخ می دهد؟

بدیهی است که اگر در مکان های خطیر از استفاده آن صرف نظر کنید با خسارات جانی و مالی بسیاری مواجه خواهید شد.

چرا طبقه بندی مناطق خطرناک صورت می گیرد؟

قطعا میزان خطرات کلیه مناطق خطرناک با یکدیگر یکسان نمی باشند و ما هرگز نمی توانیم یک وسیله را برای کلیه مکان های هولناک به کار ببریم به همین دلیل هم باید به طور دقیق و واضح میزان خطرات محیط ها تعین شود و ابزار ضد انفجار متناسب آن در نظر گرفته شود.

کدام یکی از مناطق بیشتر با ترکیبات منفجره در تماس هستند؟

مناطق ZONE 0.

خرید این محصول از چه مراکزی میسر است؟

با توجه به این که امروزه همگان ترجیح می دهند که برای رفع نیاز های خود از دنیای مجازی استفاده کنند، پیشنهاد ما این است که به سایت مرغوب شاپ صنعت مراجعه کنید و کالای مورد نیاز خود را سفارش دهید.

برای امتیاز دادن کلیک کنید!
[تعداد: 3   میانگین: 4.7/5]
آخرین ویرایش: 21 ژانویه 2021 توسط دپارتمان آی تی یک

لطفا به سوال زير پاسخ دهيد ؟ * زمان وارد نمودن سوال امنیتی به پایان رسیده ،لطفا سوال جدید امنیتی را بارگذاری کنید و جواب دهید.

Top